আৱৰ্জনাৰ সাগৰত ডুব গৈছে পৃথিৱী: ২০৫০ চনলৈ ৩.৯ বিলিয়ন টন

এক সংকট, যিটো আমি দেখিও নেদেখাৰ ভাও ধৰিছোঁ

পৃথিৱীত এনে কিছুমান সংকট আছে যিবোৰ আমাৰ চকুত লগে লগে ধৰা দিয়ে। কিন্তু আন কিছুমান সংকট আছে যিবোৰ অতি নিঃশব্দে আমাৰ চৌপাশে গঢ় লৈ উঠে। ‘আৱৰ্জনা’ বা ‘বৰ্জ্য পদাৰ্থ’ ঠিক দ্বিতীয়টো শ্ৰেণীৰ সংকট। আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ একেবাৰে কাষতে—ডাষ্টবিনত, আলিবাটৰ কাষত বা কোনো ডাম্পিং গ্ৰাউণ্ডত ই পৰি থাকে। যেতিয়ালৈকে ই নিয়ন্ত্ৰণৰ বাহিৰ হৈ নাযায়, তেতিয়ালৈকে আমি ইয়াক গুৰুত্ব দিবলৈ প্ৰয়োজনবোধ নকৰোঁ।

২০২২ চনত সমগ্ৰ বিশ্বই প্ৰায় ২.৬ বিলিয়ন টন আৱৰ্জনা উৎপাদন কৰিছিল। এই সংখ্যাটোৱে আমাক সজাগ কৰিব লাগিছিল, কিন্তু নকৰিলে। হয়তো ইমান বিশাল অংকৰ সংখ্যাবোৰ আমাৰ বাবে অতি দূৰৈৰ কথা যেন লাগে। কিন্তু ভৱিষ্যতৰ ইংগিত অতি ভয়ংকৰ। বিশ্ব বেংকৰ শেহতীয়া ‘What a Waste 3.0’ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০৫০ চনলৈ গোলকীয় আৱৰ্জনাৰ পৰিমাণ ৩.৯ বিলিয়ন টনত উপনীত হ’ব। যোৱা এটা দশকত এই সংকট কেনে দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে, এই তথ্যই তাকেই প্ৰমাণ কৰে।

এয়া কেৱল পৰিমাণৰ বৃদ্ধি নহয়; এয়া হৈছে কোনো পৰিকল্পনা নোহোৱাকৈ গোট খোৱা এটা বিশাল স্তূপ।

“দূৰলৈ দলিয়াই দিয়াৰ” এক ভ্ৰান্ত ধাৰণা

আমি ভাবোঁ আমাৰ ঘৰৰ পৰা আৱৰ্জনাখিনি লৈ যোৱাৰ পিছত সেইবোৰ অদৃশ্য হৈ যায়। কিন্তু বাস্তৱত তেনে নহয়। আৱৰ্জনা কেতিয়াও নোহোৱা নহয়, ই কেৱল ঠাই সলায়—ঘৰৰ পৰা ৰাস্তালৈ, ৰাস্তাৰ পৰা ডাষ্টবিনলৈ আৰু ডাষ্টবিনৰ পৰা নদী বা সাগৰলৈ।

যিবোৰ আৱৰ্জনা কঢ়িয়াই নিব পৰা নাযায়, সেইবোৰ ডাম্পিং গ্ৰাউণ্ডত জমা হয়। তাত এইবোৰ পচি ‘মিথেন’ গেছ নিৰ্গত কৰে অথবা সেইবোৰ মুকলিকৈ জ্বলাই দি বায়ুমণ্ডলত বিষাক্ত ধোঁৱাৰ সৃষ্টি কৰা হয়। আমাৰ ব্যৱস্থাত আৱৰ্জনা নিৰ্মূল কৰাৰ কোনো উপায় নাই, ইয়াক কেৱল এঠাইৰ পৰা আন এঠাইলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।

বিশ্ব বেংকৰ প্ৰতিবেদনত সতৰ্ক কৰি দিয়া হৈছে যে অপৰিচালিত আৱৰ্জনাই লাহে লাহে আমাৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিছে, যাৰ ফলত এটা স্থানীয় সমস্যা এতিয়া বিশ্বজনীন ভাবুকিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।

আৱৰ্জনাই বিভাজন কৰা পৃথিৱী

আৱৰ্জনাই আমাক এক বৈষম্যৰ কাহিনীও শুনায়। উচ্চ আয়ৰ দেশবোৰে অধিক আৱৰ্জনা উৎপাদন কৰে ঠিকেই, কিন্তু তেওঁলোকে সেইবোৰ সঠিকভাৱে সংগ্ৰহ আৰু ব্যৱস্থাপনা কৰিবলৈ সক্ষম। বিপৰীতে, নিম্ন আয়ৰ দেশবোৰে কম আৱৰ্জনা উৎপাদন কৰিও তাৰ সামান্য অংশহে সঠিকভাৱে ব্যৱস্থাপনা কৰিব পাৰে। বিশ্ব বেংকৰ তথ্য মতে, গোলকীয় আৱৰ্জনাৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ সংগ্ৰহ কৰা নহয়, নতুবা মুকলিকৈ পেলাই দিয়া হয়।

এয়া কেৱল দুৰ্বল ব্যৱস্থাপনা নহয়, এয়া এক গাঁথনিগত অসমতা। আৱৰ্জনা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আন্তঃগাঁথনি, প্ৰশাসন আৰু অৰ্থনৈতিক শক্তিৰ প্ৰয়োজন। য’ত ব্যৱস্থা দুৰ্বল, তাত আৱৰ্জনা দৃশ্যমান; আৰু য’ত ব্যৱস্থা শক্তিশালী, তাত ইয়াক কেৱল লুকুৱাই ৰখা হয়।

চহৰীয়া জীৱনত চেপা পৰিছে

এই সংকটৰ আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱ পৰিছে চহৰবোৰত। চহৰৰ জনসংখ্যা বাঢ়িছে, ভোগবাদ বাঢ়িছে আৰু তাৰ লগে লগে পেকেজিং আৱৰ্জনাৰ পৰিমাণো অভূতপূৰ্বভাৱে বাঢ়িছে। কিন্তু আমাৰ চহৰীয়া ব্যৱস্থাপনা ইয়াৰ সৈতে খোজ মিলাবলৈ সক্ষম হোৱা নাই।

পৌৰসভাৰ বাজেট সীমিত, আন্তঃগাঁথনি পুৰণি আৰু পৰিকল্পনাবোৰ কেৱল তাৎক্ষণিক সমস্যা সমাধানৰ বাবেহে কৰা হয়। ইয়াৰ ফলাফল আমাৰ চকুৰ আগত—ভর্তি হৈ থকা ডাষ্টবিন, বন্ধ হৈ পৰা নলা-নৰ্দমা আৰু দূষিত পৰিৱেশ। বিশ্বৰ ২০০ খনতকৈও অধিক দেশৰ নগৰীয়া আৱৰ্জনা ব্যৱস্থা পৰীক্ষা কৰি বিশ্ব বেংকে দেখুৱাইছে যে এয়া এতিয়া কেৱল পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বিষয় হৈ থকা নাই, ই চহৰীয়া পৰিচয়ৰ অংশ হৈ পৰিছে।

জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু আৱৰ্জনা

আৱৰ্জনা কেৱল অনাময় ব্যৱস্থাৰ সমস্যা নহয়, ই এক জলবায়ুৰ সমস্যাও। জৈৱিক আৱৰ্জনাই মিথেন গেছ নিৰ্গত কৰে, যিটো কাৰ্বন ডাই অক্সাইডতকৈ বহুগুণে বেছি শক্তিশালী। মুকলিকৈ আৱৰ্জনা জ্বলালে ‘ব্লেক কাৰ্বন’ৰ সৃষ্টি হয়, যিয়ে বায়ুৰ গুণমান আৰু গোলকীয় উষ্ণতা দুয়োটাৰে ক্ষতি কৰে। ইমানৰ পিছতো জলবায়ু সম্পৰ্কীয় আলোচনাবোৰত আৱৰ্জনাৰ বিষয়টোৱে প্ৰায়েই গুৰুত্ব নাপায়।

আৱৰ্জনাৰ অৰ্থনীতি

এই সংকটৰ বিত্তীয় দিশটোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। বিশ্বজুৰি আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ নামত বাৰ্ষিক ২৫০ বিলিয়ন ডলাৰতকৈও অধিক ব্যয় হয়। কিন্তু একে সময়তে আমি প্ৰতিদিনে প্লাষ্টিক, ধাতু আৰু জৈৱিক পদাৰ্থৰ দৰে বহুমূলীয়া সম্পদসমূহ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পেলাই দিওঁ। আৱৰ্জনা আচলতে এক হেৰুৱাই পেলোৱা সম্পদ। যিবোৰ বস্তু আমি উদ্ধাৰ কৰিব নোৱাৰোঁ, সেইবোৰ অৰ্থনৈতিক লোকচানত পৰিণত হয়।

সংকট নে সুযোগ?

কেৱল সমস্যাটোৰ কথা ভাবিলে নহ’ব। আৱৰ্জনাই আমাক এক নতুন পথৰ সন্ধান দিব পাৰে। সঠিক ব্যৱস্থা থাকিলে আৱৰ্জনা এক সম্পদ হ’ব পাৰে। ইয়াক পুনৰাবৰ্তন (Recycle) কৰিব পাৰি, শক্তি উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি বা উৎপাদন চক্ৰত পুনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলত নতুন নিয়োগৰ সুযোগ আৰু উদ্যোগ গঢ়ি উঠিব পাৰে।

২০৫০ চনলৈ যোৱা পথটো ইতিমধ্যে নিৰ্ধাৰিত হৈছে। আৱৰ্জনাৰ পৰিমাণ বাঢ়িব, চহৰৰ ওপৰত চাপ বাঢ়িব আৰু খৰচ বৃদ্ধি পাব। এতিয়া আচল প্ৰশ্নটো এয়া নহয় যে আৱৰ্জনা বাঢ়িব নে নাই। প্ৰশ্নটো হ’ল—আমাৰ ব্যৱস্থাবোৰে এই গধুৰ বোজা চম্ভালিবলৈ নিজকে পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰিবনে?

কাৰণ ২০৫০ চনত সমস্যাটো আমি কিমান আৱৰ্জনা সৃষ্টি কৰিছোঁ তাক লৈ নহয়, বৰঞ্চ সেইবোৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ ক্ষমতা আমাৰ আছে নে নাই, তাক লৈহে হ’ব। আৰু সেই সিদ্ধান্তটো আমি এতিয়াই ল’ব লাগিব।https://thequantiq.com/as/seujia-sonor-khoni-northeast-medicinal-bio-capital/