৫০ গৰাকী কৰ্প’ৰেট নেতা, এখন বাতিল হোৱা সন্মিলন আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতে বুজি পাবলগীয়া বিনিয়োগৰ আচল সত্য

যোৱা কেইটামান দিনত অসম তথা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ এক বৃহৎ অংশত এক হতাশাৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি হৈছে। গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া ভাৰত-জাপান সন্মিলনখন হয়তো পূৰ্বৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি অনুষ্ঠিত নহ’ব— এনে বাতৰি প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছৰে পৰা ছচিয়েল মিডিয়াত ইয়াক এক ডাঙৰ সুযোগ হেৰুওৱা বুলি চৰ্চা কৰা হৈছে। বহু বিশেষজ্ঞ আৰু সাধাৰণ লোকৰ বাবে ধাৰণাটো একেবাৰেই স্পষ্ট আছিল: যদি জাপানী ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব আৰু কৰ্প’ৰেট নেতাসকল ইয়ালৈ নাহে, তেন্তে উত্তৰ-পূব ভাৰতে এক বৃহৎ বিনিয়োগৰ সুযোগ হেৰুৱালে।

প্ৰথম চাৱনিত এই প্ৰতিক্ৰিয়া স্বাভাৱিক যেন লাগিব পাৰে। কিন্তু এই হতাশাৰ আঁৰত লুকাই আছে এক গভীৰ অৰ্থনৈতিক ভুল বুজাবুজি, যাৰ চিকাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল দশক দশক ধৰি হৈ আহিছে। আমি লাহে লাহে নিজক এনেকৈ পতিয়ন নিয়াইছোঁ যে হাই-প্ৰফাইল কূটনৈতিক ভ্ৰমণ, বিনিয়োগকাৰীৰ দল আৰু ৰাজনৈতিক সন্মিলনবোৰে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন কঢ়িয়াই আনে।

কিন্তু অপ্ৰিয় সত্যটো হ’ল— বাস্তৱত তেনে নহয়।

এখন সন্মিলন মূলতঃ এক আনুষ্ঠানিক প্ৰ’ট’কল (Protocol Event), কিন্তু বিনিয়োগৰ সিদ্ধান্ত সদায় এক যোগান শৃংখলৰ গণনা (Supply Chain Calculation)।

দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, উত্তৰ-পূব ভাৰতে প্ৰায়ে এই দুয়োটা কথাৰ মাজত খেলিমেলি লগায়। এই ভুল বুজাবুজিৰ বাবেই অঞ্চলটোৱে আচল প্ৰশ্নসমূহ সোধাত পিছপৰি ৰৈছে— যিবোৰ প্ৰশ্নই প্ৰকৃততে গোলকীয় পুঁজিক আকৰ্ষিত কৰে।

উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলে কিয় ভুল দিশত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছে?

বিগত বহু বছৰ ধৰি ভাৰতত ডাঙৰ ডাঙৰ বিনিয়োগ সন্মিলনৰ জৰিয়তে অৰ্থনৈতিক কূটনীতি উদযাপন কৰাৰ এটা ধাৰা গঢ়ি উঠিছে। চৰকাৰী প্ৰতিনিধি দল বিদেশলৈ যায়, বিদেশী নেতা ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যলৈ আহে, বুজাবুজিৰ চুক্তি (MoU) স্বাক্ষৰিত হয়, কেমেৰাৰ সন্মুখত হাঁহিভৰা কৰমৰ্দন হয় আৰু সংবাদ মাধ্যমত বৃহৎ বিনিয়োগৰ আশাপ্ৰদ শিৰোনাম প্ৰকাশ পায়।

তথাপিও ইতিহাসে বাৰে বাৰে প্ৰমাণ কৰিছে যে এনেধৰণৰ অনুষ্ঠানসমূহে দীৰ্ঘম্যাদী বিনিয়োগৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰিব নোৱাৰে।

পুঁজি বা বিনিয়োগৰ গতি প্ৰকৃতি আমি ভবা ধৰণাতকৈ বহুত বেলেগ। কেৱল ৰাজনৈতিক নেতাসকলে একেখন মঞ্চ ভগাই ল’লেই বা আঞ্চলিক চৰকাৰে জাকজমকীয়া সন্মিলন পাতিলেই বিনিয়োগকাৰীসকলে কোটি কোটি টকা বিনিয়োগ নকৰে। বৃহৎ পৰিসৰৰ বিনিয়োগৰ সিদ্ধান্তসমূহ সদায় এক গভীৰ অৰ্থনৈতিক মূল্যায়ন আৰু দীৰ্ঘম্যাদী কৌশলগত বিশ্লেষণৰ পিছতহে লোৱা হয়।

কোনো এটা অঞ্চলে মূলধন খটুওৱাৰ আগতে কোম্পানীবোৰে তলত দিয়া দিশসমূহ পুংখানুপুংখভাৱে অধ্যয়ন কৰে:

• পৰিবহণ আৰু লজিষ্টিকছৰ দক্ষতা (Logistics efficiency)
• বজাৰৰ পৰিসৰ (Market size)
• যোগান শৃংখলৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা (Supply chain reliability)
• নীতিগত সুস্থিৰতা (Policy predictability)
• সহযোগী উদ্যোগৰ পৰিৱেশ (Vendor ecosystems)
• আন্তঃগাঁথনিৰ গুণগত মান (Infrastructure quality)
• শ্ৰমিকৰ উৎপাদনশীলতা (Labor productivity)

ৰাজনৈতিক সন্মিলনসমূহে নিশ্চিতভাৱে এক যোগাত্মক পৰিৱেশ আৰু জনমানসত আশাৰ সঞ্চাৰ কৰিব পাৰে। কিন্তু কেৱল আশাবাদী ভাবধাৰাই পুঁজিক আকৰ্ষণ কৰিব নোৱাৰে। বাস্তৱত, বিনিয়োগ সদায় কূটনৈতিক দৃশ্যমানতাতকৈ শক্তিশালী অৰ্থনৈতিক ভেটিৰ (Economic fundamentals) পিছতহে ধাৱিত হয়। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ দৰে অঞ্চলৰ বাবে এই পাৰ্থক্যটো বুজি পোৱাটো এতিয়া অত্যন্ত জৰুৰী হৈ পৰিছে।

এখন সন্মিলনতকৈ বহু ডাঙৰ ভাৰত-জাপান অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক

এখন সন্মিলন বাতিল হ’লেই যে সকলো শেষ হৈ নাযায়, তাক বুজিবলৈ হ’লে ভাৰত আৰু জাপানৰ মাজৰ বহল অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্কটো চোৱা প্ৰয়োজন।

বৰ্তমান সময়ত ভাৰত আৰু জাপানৰ মাজত এছিয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব আছে। ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত দুই দেশৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য প্ৰায় ২৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিছে। ভাৰতে জাপানলৈ প্ৰায় ৬.৭৯ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰাৰ বিপৰীতে জাপানৰ পৰা আমদানিৰ পৰিমাণ আছিল যথেষ্ট বেছি, যাৰ অনুপাত আছিল প্ৰায় ২.৭:১ (জাপানৰ পক্ষত)।

ভাৰতত জাপানী বিনিয়োগৰ ধাৰাও ধাৰাবাহিকভাৱে শক্তিশালী হৈ আছে। ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতত জাপানী প্ৰত্যক্ষ বিদেশী বিনিয়োগ (FDI) আছিল প্ৰায় ২.৪৮ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ। বৰ্তমান ১,৪০০ তকৈও অধিক জাপানী কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ বিভিন্ন খণ্ডত সক্ৰিয়ভাৱে ব্যৱসায় চলাই আছে।

এই পৰিসংখ্যাই এটা কথা স্পষ্ট কৰে যে ভাৰত-জাপানৰ অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট সন্মিলন বা কূটনৈতিক ভ্ৰমণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি থকা নাই। ই এক দীৰ্ঘম্যাদী কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব, যিটো বাণিজ্য, ঔদ্যোগিক সহযোগিতা আৰু সুপৰিকল্পিত মূলধন বিনিয়োগৰ জৰিয়তে দশক দশক ধৰি গঢ়ি উঠিছে।

এতিয়া এটা অপ্ৰিয় প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়: যদি এই অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্ক ইমানেই বিশাল, তেন্তে উত্তৰ-পূব ভাৰতে ইয়াত সামান্যতমো অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰা নাই কিয়?

ভাৰত-জাপান বাণিজ্যত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল কিয় আজিও অদৃশ্য ?

প্ৰকৃত কাহিনীটো ইয়াতেই আৰম্ভ হয়।

ভাৰতৰ ‘এক্ট ইষ্ট পলিচী’ (Act East Policy) আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সৈতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভৌগোলিক নিকটতাক লৈ ইমান বছৰ ধৰি চলা চৰ্চাৰ পিছতো, জাপানৰ সৈতে ভাৰতৰ প্ৰকৃত বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত এই অঞ্চলটো আজিও একেবাৰে প্ৰান্তীয় পৰ্যায়তে আছে।

ইয়াৰ কাৰণ অতি সৰল। বিশ্বৰ বিনিয়োগকাৰীসকলে যি ধৰণৰ অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশ বা স্থাপত্য বিচাৰে, উত্তৰ-পূব ভাৰতে এতিয়াও তাক গঢ়ি তুলিব পৰা নাই।

উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলে আজিও বৃহৎ পৰিমাণৰ চাহ, বাঁহ, পেট্ৰ’লিয়াম, মচলা, উদ্যান শস্য, হস্ততাঁতৰ সামগ্ৰী আৰু খনিজ সম্পদ উৎপাদন কৰি আছে। কিন্তু এই উৎপাদনৰ বেছিভাগেই প্ৰাথমিক বা অতি নিম্ন পৰ্যায়ৰ সংসাধনৰ (Processing) মাজতে আৱদ্ধ হৈ আছে। উচ্চ মূল্যৰ ডাউনষ্ট্ৰীম সংসাধন (Higher-value downstream processing), বৃহৎ পৰিসৰৰ উৎপাদন ব্যৱস্থা, ৰপ্তানি-মুখী ঔদ্যোগিক ক্লাষ্টাৰ আৰু গোলকীয় মানদণ্ডৰ উৎপাদন প্ৰণালী এই অঞ্চলত এতিয়াও আশানুৰূপভাৱে গঢ়ি উঠা নাই।

ই এক অপ্ৰিয় অৰ্থনৈতিক সত্য। কেৱল এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌগোলিক অৱস্থান থকাৰ বাবেই কোনো বিনিয়োগকাৰীয়ে মূলধন খটুৱাব নোখোজে। তেওঁলোকে তাতেই বিনিয়োগ কৰে য’ত ঔদ্যোগিক কাম-কাজ দীৰ্ঘদিন ধৰি চলাই নিব পৰাকৈ এক শক্তিশালী ব্যৱস্থা ইতিমধ্যে বৰ্তি থাকে।

জাপানী কোম্পানীবোৰে আচলতে কেনেকৈ বিনিয়োগৰ সিদ্ধান্ত লয় ?

জাপানী মূলধনৰ চৰিত্ৰ আন কিছুমান দেশৰ দৰে ক্ষণস্থায়ী বা ফটকা বজাৰৰ দৰে নহয়। তেওঁলোকে তাৎক্ষণিক লাভৰ পিছত দৌৰাৰ পৰিৱৰ্তে দীৰ্ঘম্যাদী স্থিৰতা আৰু যোগান শৃংখলৰ দক্ষতাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।

নতুন বজাৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে তেওঁলোকে কেইবাটাও দিশ চালি-জাৰি চায়: ১/ অঞ্চলটোৱে দীৰ্ঘম্যাদী ঔদ্যোগিক উৎপাদনত সহায় কৰিব পাৰিবনে? ২/ সামগ্ৰী অনা-নিয়া কৰিবলৈ পৰিবহণ ব্যৱস্থা পৰ্যাপ্তভাৱে দক্ষনে? ৩/ স্থানীয়ভাৱে সৰু সৰু সহযোগী উদ্যোগ বা ভেণ্ডৰ আন্তঃগাঁথনি আছেনে? ৪/ উদ্যোগসমূহ অবিৰতভাৱে চলাবলৈ বিদ্যুৎ যোগান ব্যৱস্থা সুস্থিৰনে?

ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে নীতিগত ধাৰাবাহিকতা পৰীক্ষা কৰে। স্থানীয় চৰকাৰে বহু বছৰ ধৰি এক সুস্থিৰ নীতি বজাই ৰাখিব পাৰিবনে? স্থানীয় যোগানকাৰীসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ড ৰক্ষা কৰিব পাৰিবনে? উৎপাদিত সামগ্ৰী কিমান সোনকালে বিশ্ব বজাৰত প্ৰেৰণ কৰিব পৰা যাব?

এই প্ৰশ্নসমূহ কূটনৈতিক অনুষ্ঠানতকৈ বহুত বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই বাবেই জাপানী বিনিয়োগ ঐতিহাসিকভাৱে গুজৰাট, মহাৰাষ্ট্ৰ, তামিলনাডু আৰু কৰ্ণাটকৰ দৰে ঔদ্যোগিকভাৱে উন্নত ৰাজ্যসমূহত কেন্দ্ৰীভূত হৈছে, য’ত ইতিমধ্যে এক শক্তিশালী ঔদ্যোগিক পৰিৱেশ আছে। উত্তৰ-পূব ভাৰতে, নিজৰ কৌশলগত অৱস্থান থকা সত্ত্বেও, বিনিয়োগকাৰীৰ মাজত তেনে আত্মবিশ্বাস এতিয়াও গঢ়ি তুলিব পৰা নাই।

বিনিয়োগ সন্মিলনে সৃষ্টি কৰা এক ভ্ৰান্ত ধাৰণা

উন্নয়নশীল অঞ্চলসমূহৰ এক ডাঙৰ ভুল ধাৰণা এই যে কেৱল বিনিয়োগ সন্মিলন পাতিলেই উন্নয়ন হয়। কিন্তু বাস্তৱত তেনে নহয়।

এই সন্মিলনবোৰে কেৱল এটা সংকেত প্ৰেৰণ কৰে। ই চৰকাৰৰ ৰাজনৈতিক ইচ্ছা প্ৰদৰ্শন কৰে আৰু বিনিয়োগকাৰীসকলৰ সৈতে কথা-বতৰা আৰম্ভ কৰাৰ এটা পথ মুকলি কৰে। বুজাবুজিৰ চুক্তি চহী হয়, উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি হয় আৰু অতিথি প্ৰতিনিধিসকলে সংবাদ মাধ্যমত প্ৰচুৰ চৰ্চা লাভ কৰে। লাহে লাহে মানুহৰ মনত এটা ধাৰণা গঢ়ি উঠে যেন অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰম্ভই হৈ গ’ল। কিন্তু প্ৰকৃততে, ভিতৰুৱা গাঁথনিৰ একোৱেই সলনি নহয়।

আনুষ্ঠানিকতাৰ বাবে কাৰখানা গঢ়ি নুঠে। কাৰখানা তেতিয়াহে গঢ়ি উঠে, যেতিয়া অৰ্থনৈতিক ভেটিয়ে সেই বিনিয়োগক যুক্তিযুক্ত বুলি প্ৰমাণ কৰে।

উত্তৰ-পূব ভাৰতে প্ৰায়ে কেৱল ‘দৃশ্যমানতা’ (Visibility) বা চৰ্চাক আচল ‘অৰ্থনৈতিক প্ৰস্তুতি’ বুলি ভাবি ভুল কৰি আহিছে।

জাপানে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বিনিয়োগ কৰিছে — কিন্তু তাৰ গাঁথনিটো গুৰুত্বপূৰ্ণ

এটা আমোদজনক কথা হ’ল, জাপান কিন্তু উত্তৰ-পূব ভাৰতত অনুপস্থিত নহয়। আচলতে, জাপানৰ উন্নয়নমূলক বিত্তীয় সাহাৰ্য্যই এই অঞ্চলত ইতিমধ্যে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।

‘জাপান ইণ্টাৰনেচনেল ক’পাৰেশ্যন এজেন্সী’ (JICA)-ৰ জৰিয়তে জাপানে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ পথ, পানী যোগান আৰু সংযোগ ব্যৱস্থাৰ দৰে আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পত ২২,০০০ কোটিতকৈও অধিক টকা বিনিয়োগ কৰিছে।

কিন্তু ইয়াত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য বুজিব লাগিব। এই ধনে চৰকাৰী উন্নয়ন সাহায্য (Official Development Assistance) হিচাপেহে কাম কৰিছে, কোনো ব্যক্তিগত ঔদ্যোগিক বিনিয়োগ (Private Industrial Investment) হিচাপে নহয়। সৰল ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, জাপানে আমাৰ আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাত সহায় কৰিছে, কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে তেওঁলোকে ইয়াত বৃহৎ পৰিসৰৰ ব্যক্তিগত উদ্যোগ স্থাপন কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণসমূহ গভীৰভাৱে চিন্তা কৰা উচিত।https://www.jetro.go.jp/en/?utm_source=chatgpt.com

সম্পদ নিষ্কাশনভিত্তিক বিনিয়োগৰ অন্তৰ্নিহিত সমস্যা

যেতিয়া কোনো এক সম্পদ-প্ৰচুৰ অঞ্চললৈ বাহিৰৰ পুঁজি আহে, তেতিয়া আন এক গাঁথনিগত বিপদমুক্ত পৰিৱেশৰ অভাৱ প্ৰায়ে লক্ষ্য কৰা নাযায়। ইয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলে কেতিয়াবা ‘এনক্লেভ ইক’নমিক্স’ (Enclave Economics) বুলি অভিহিত কৰে।

এয়া তেতিয়াই ঘটে যেতিয়া মূলধন কেৱল কেঁচামাল, সুলভ শ্ৰম বা ভৌগোলিক সুবিধা ল’বলৈ কোনো অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু সেই সম্পদৰ উচ্চ মূল্য সংযোজন (Value addition) সদায় অঞ্চলটোৰ বাহিৰতহে হয়।

এনে অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাত কেঁচামাল স্থানীয়ভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও মূল উৎপাদন বা সংসাধনৰ কাম বাহিৰত হয়। ফলত লাভৰ অংশ বাহিৰলৈ গুচি যায়, কৰৰ বৃহৎ অংশ কৰ্প’ৰেট সদৰ কাৰ্যালয়ে লাভ কৰে আৰু স্থানীয় ৰাইজ কেৱল কিছু সাময়িক কৰ্মসংস্থাপনৰ মাজতে আৱদ্ধ হৈ পৰে। অঞ্চলটোৰ অৰ্থনীতিত কোনো দীৰ্ঘম্যাদী সম্পদ স্থায়ীকৈ ৰৈ নাযায়।

উত্তৰ-পূব ভাৰতে চাহ, খাৰুৱা তেল, কয়লা, কাঠ আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ ক্ষেত্ৰত বাৰে বাৰে এই আৰ্হিটোকে প্ৰত্যক্ষ কৰি আহিছে। ইয়াৰ পৰা এটা শিক্ষা স্পষ্ট হয়: কেৱল বাহ্যিক বিনিয়োগেই সমৃদ্ধি আনিব নোৱাৰে, সেই বিনিয়োগৰ গাঁথনি কেনেকুৱা— সেয়াও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ।https://thequantiq.com/as/bamboo-vinegar-green-chemistry-northeast-india-2/

উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলে আচলতে কিহত গুৰুত্ব দিয়া উচিত ?

সন্মিলন বাতিল হোৱা বা হাই-প্ৰফাইল কূটনৈতিক ভ্ৰমণক লৈ আৱেগিক প্ৰতিক্ৰিয়া দেখুওৱাৰ পৰিৱৰ্তে উত্তৰ-পূব ভাৰতে এতিয়া সেইবোৰ মৌলিক অৰ্থনৈতিক দিশত গুৰুত্ব দিয়া উচিত, যিবোৰে প্ৰকৃততে গোলকীয় বিনিয়োগক আকৰ্ষণ কৰে।

অঞ্চলটোক এতিয়া প্ৰয়োজন:

• এনে কিছুমান ঔদ্যোগিক ক্লাষ্টাৰ যিয়ে উৎপাদন ব্যৱস্থাক সম্পূৰ্ণ সহায় কৰিব পাৰে।
• আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ড ৰক্ষা কৰিব পৰা ৰপ্তানি প্ৰমাণীকৰণ আন্তঃগাঁথনি (Export certification infrastructure)।
• উৎপাদন কেন্দ্ৰসমূহক বন্দৰ আৰু গোলকীয় জাহাজ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযোগ কৰিব পৰা শক্তিশালী লজিষ্টিক ব্যৱস্থা।
• এক সুস্থিৰ নীতিগত পৰিকাঠামো, যাৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক উত্থান-পতনৰ প্ৰভাৱ নপৰে।
• আধুনিক উৎপাদন খণ্ডৰ বাবে দক্ষ মানৱ সম্পদ।

আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হ’ল, আমি বিনিয়োগক কোনো এক ‘বাহ্যিক অনুষ্ঠান’ বুলি ভবাটো বন্ধ কৰিব লাগিব আৰু ইয়াক নিজৰ ‘আভ্যন্তৰীণ প্ৰস্তুতি’ৰ এক ফলশ্ৰুতি হিচাপে চাব লাগিব। গোলকীয় পুঁজি কেৱল নিমন্ত্ৰণ বা চৰকাৰী ঘোষণাৰ বাবে নাহে; ই তেতিয়াহে আহে যেতিয়া স্থানীয় অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশ ইমান বাধ্যকাৰী হৈ পৰে যে বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে তাক আওকাণ কৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে।https://thequantiq.com/as/bamboo-bioplastics-northeast-india-future/

আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্নটো, যাৰ উত্তৰ কোনেও বিচৰা নাই

সমগ্ৰ ঘটনাটোৰ পৰা ল’বলগীয়া আটাইতকৈ ডাঙৰ শিক্ষাটোৰ সৈতে জাপানৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই। আচল শিক্ষাটো হ’ল— উত্তৰ-পূব ভাৰতে আজিও উন্নয়নৰ ধাৰণাটোক ভুলকৈ বুজি আছে।

দশক দশক ধৰি এই অঞ্চলটোৱে কেৱল কিছুমান প্ৰতীকী মাইলৰ খুঁটিৰ জৰিয়তে নিজৰ অৰ্থনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাক জুখি আহিছে। ব্যৱসায়ীৰ দল আহে, সন্মিলন ঘোষণা কৰা হয়, বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয় আৰু লগে লগে এক আশাবাদী পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয়।

কিন্তু প্ৰকৃত উন্নয়ন কেতিয়াও কোনো কনফাৰেন্স হলৰ মঞ্চত আৰম্ভ নহয়। ই আৰম্ভ হয় বহুত আগতে— যোগান শৃংখল, উৎপাদন পৰিৱেশ, লজিষ্টিক ব্যৱস্থা আৰু উদ্যোগিক প্ৰস্তুতিৰ দৰে কিছুমান অদৃশ্য ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে, যিবোৰ কেমেৰাৰ পোহৰ পৰাৰ বহু আগৰে পৰা কামত লাগি থাকে।

অপ্ৰিয় হ’লেও সঁচা যে উত্তৰ-পূব ভাৰতত বিনিয়োগকাৰীৰ আগ্ৰহৰ অভাৱ নাই। আচল নাটনি হৈছে আমাৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰস্তুতি আৰু গোলকীয় মূলধনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ব্যৱস্থাসমূহৰ। যেতিয়ালৈকে এই পাৰ্থক্যটো আমি হৃদয়ংগম কৰিব নোৱাৰিম, তেতিয়ালৈকে হয়তো আমি ভুল মাইলৰ খুঁটিবোৰকে উদযাপন কৰি থাকিম আৰু এনে এক বিনিয়োগৰ বাবে বাট চাই ৰ’ম— যাৰ পূৰ্ণতা কেতিয়াও নাহিব।

কাৰণ শেষত, সমৃদ্ধি তেতিয়া নাহে যেতিয়া বিনিয়োগকাৰীসকলে অঞ্চলটো ভ্ৰমণ কৰে; সমৃদ্ধি তেতিয়াহে আহে, যেতিয়া এটা অঞ্চল অৰ্থনৈতিকভাৱে ইমানেই শক্তিশালী হৈ পৰে যে বিনিয়োগকাৰীসকলে তাক কোনোমতেই আওকাণ কৰিব নোৱাৰে। আৰু হয়তো, এইটোৱেই হৈছে সেই বিনিয়োগৰ আচল সত্য, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতে অৱশেষত বুজি পোৱাটো প্ৰয়োজন।https://thequantiq.com/as/bamboo-toy-industry-northeast-india-potola/