ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ সাৰ্বভৌমত্ব: চিপ মূল্য শৃংখলা শক্তিশালী কৰিবলৈ নীতি আয়োগৰ ১৮০ বিলিয়ন ডলাৰৰ ৰূপৰেখাৰ বিশ্লেষণ
আমদানি কৰা চিপৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কোনো এখন দেশে নিজৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ শক্তিশালী নকৰাকৈ ৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰৰ অৰ্থনীতি গঢ়ি তুলিব নোৱাৰে। নীতি আয়োগৰ নতুন ৰোডমেপে এই যুক্তিটো অত্যন্ত স্পষ্ট আৰু জৰুৰী ৰূপত দাঙি ধৰিছে।
এক দৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্যসমূহ
৯০-৯৫%: ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ চাহিদা আমদানিৰ জৰিয়তে পূৰণ কৰা হয়।
১৫০ বিলিয়ন ডলাৰ: ২০১৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত ছেমিকণ্ডাক্টৰ আমদানিত ব্যয় হৈছিল।
৯০-বিলিয়ন ডলাৰ: ২০৩০ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত প্ৰক্ষেপিত ঘৰুৱা ছেমিকণ্ডাক্টৰ চাহিদা।
২০০ বিলিয়ন ডলাৰতকৈ অধিক: ২০৩৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত প্ৰক্ষেপিত ঘৰুৱা চাহিদা।
১৩৫-১৮০ বিলিয়ন ডলাৰ: অহা এক দশকত প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰিক বিনিয়োগ।
১২০-১৫০-বিলিয়ন ডলাৰ: ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ভাৰতে গঢ়ি তুলিবলগীয়া লক্ষ্যভিত্তিক ছেমিকণ্ডাক্টৰ মূল্য শৃংখলা।
১.৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ+: ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত গোলকীয় ছেমিকণ্ডাক্টৰ বজাৰৰ প্ৰত্যাশিত আকাৰ।
৩৩%: প্ৰয়োজনীয় বিনিয়োগৰ নূন্যতম অংশ যিটো ভাৰত চৰকাৰে নিজে বহন কৰিব লাগিব।
আমদানিৰ নিৰ্ভৰশীলতাৰ প্ৰত্যাহ্বান
প্ৰতিবাৰেই যেতিয়া এটা ভাৰতীয় স্মাৰ্টফোন অন হয়, এটা ৫জি টাৱাৰে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, বা এখন বৈদ্যুতিক বাহন উৎপাদন লাইনলৈ আহে, তাৰ নেপথ্যত এটা ছেমিকণ্ডাক্টৰে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কামটো কৰে। কিন্তু সৰহভাগ ক্ষেত্ৰতে সেই চিপটো বিদেশত ডিজাইন কৰা হয়, বিদেশতে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে অন্য দেশত পেকেজিং কৰা হয়।
নীতি আয়োগৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ টেক হাবে ৩০ মে’, ২০২৬ ত প্ৰকাশ কৰা ‘ফিউচাৰ অব ইণ্ডিয়াজ ছেমিকণ্ডাক্টৰ ইণ্ডাষ্ট্ৰী’ শীৰ্ষক প্ৰতিবেদনত এই নিৰ্ভৰশীলতাৰ এটা সঠিক পৰিসংখ্যা দাঙি ধৰিছে। ২০১৭ আৰু ২০২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত ভাৰতে ছেমিকণ্ডাক্টৰ সামগ্ৰী আমদানি কৰোঁতেই প্ৰায় ১৫০ বিলিয়ন ডলাৰ ব্যয় কৰিছিল। এয়া এক বৃহৎ অৰ্থনৈতিক বহিঃপ্ৰবাহ, যিয়ে স্পষ্ট কৰে যে দেশখনে বাহ্যিক যোগান শৃংখলাৰ ওপৰত কিমান বেছি নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হৈছে।
প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ চাহিদা বাৰ্ষিক প্ৰায় ১৯% হাৰত বৃদ্ধি পাইছে, যিটো বিশ্বৰ ভিতৰত অন্যতম দ্ৰুত। ২০৩০ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত ঘৰুৱা চাহিদা প্ৰায় ৯০ বিলিয়ন ডলাৰ হ’ব পাৰে আৰু ২০৩৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত ই ২০০ বিলিয়ন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। যদি দেশখনে বৰ্তমানৰ পথতেই চলি থাকে, তেন্তে বাৰ্ষিক আমদানি ব্যয় সময়ৰ লগে লগে বহুগুণে বৃদ্ধি পাব।
প্ৰতিবেদনখন মুকলি কৰি বিত্তমন্ত্ৰী নিৰ্মলা সীতাৰমণে কয় যে ভাৰতে কেৱল চিপৰ গ্ৰাহক হৈ থকাৰ পৰিৱৰ্তে বিশ্বৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ মূল্য শৃংখলাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ হোৱাৰ দিশত আগবাঢ়িব লাগিব। নীতি আয়োগৰ উপ-অধ্যক্ষ অশোক কুমাৰ লাহিড়ীয়েও সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে আমদানি কৰা ‘ব্লেক-বক্স’ প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা নিৰ্ভৰশীলতাই ভাৰতৰ দীৰ্ঘকালীন কৌশলগত স্বতন্ত্ৰতাক সীমিত কৰিব পাৰে। মূল বাৰ্তা এয়াই: ছেমিকণ্ডাক্টৰ ক্ষমতা এতিয়া কেৱল প্ৰযুক্তি নহয়, বৰঞ্চ অৰ্থনৈতিক শক্তি আৰু কৌশলগত স্থিতিস্থাপকতাৰ বিষয় হৈ পৰিছে।
গোলকীয় পৰিৱৰ্তন
এই প্ৰতিবেদনৰ সময়ছোৱা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ছেমিকণ্ডাক্টৰ উদ্যোগটো নিজেই সলনি হৈছে। ২০২৪ চনত বিশ্বজুৰি ছেমিকণ্ডাক্টৰৰ ৰাজহ আছিল ৬৩১ বিলিয়ন ডলাৰ, আৰু অহা এক দশকত এই বজাৰখন স্থিৰভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। ২০৩০ চনৰ ভিতৰত গোলকীয় বিক্ৰী ১ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে আৰু ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা ১.৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰ স্পৰ্শ কৰিব পাৰে।
একে সময়তে, উদ্যোগটো কেৱল ট্ৰান্জিষ্টৰ সৰু কৰাৰ প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা আঁতৰি অধিক জটিল, নিৰ্দিষ্ট এপ্লিকেচন-ভিত্তিক চিপ আৰ্হিলৈ গতি কৰিছে। এআই এক্সিলেৰেটৰ, এনপিইউ, জিপিউ আৰু ডমেইন-স্পেচিফিক প্ৰচেছৰসমূহ ক্ৰমান্বয়ে এডভান্সড পেকেজিং, চিপলেট আৰু ২.৫ডি বা ৩ডি ইণ্টিগ্ৰেচনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছে।
এই পৰিৱৰ্তন ভাৰতৰ বাবে এক ডাঙৰ সুযোগ, কিয়নো ই উদ্যোগটোত প্ৰৱেশ কৰাৰ এক সহজ পথ মুকলি কৰিছে। এতিয়া প্ৰতিযোগিতাখন কেৱল আটাইতকৈ উন্নত ফেব্ৰিকেচন প্লাণ্ট (ফাউণ্ড্ৰী) নিৰ্মাণ কৰাক লৈয়েই নহয়, বৰঞ্চ কোনে চিপসমূহ সঠিক আৰু বিশ্বাসযোগ্যভাৱে একত্ৰিত, ইণ্টিগ্ৰেট আৰু পেকেজ কৰিব পাৰে তাক লৈওহে। ইয়াতেই ভাৰতে বিশ্বৰ উন্নত ফাউণ্ড্ৰীসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়া প্ৰতিযোগিতাত সোমাই নিজৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ এক বাস্তৱসন্মত সুযোগ লাভ কৰিছে।
এডভান্সড ফাউণ্ড্ৰী মডেলটো হুবহু অনুকৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব নালাগে ?
প্ৰতিবেদনৰ কেন্দ্ৰীয় কৌশলগত দিশটো হ’ল ভাৰতে টাইৱানৰ টিএছএমচি (TSMC) বা ছেমচাং (Samsung) ৰ দৰে বিশ্বৰ আগশাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহে ইতিমধ্যে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা এডভান্সড ফাউণ্ড্ৰী মডেলটো হুবহু অনুকৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব নালাগে। অতি সূক্ষ্ম ট্ৰান্জিষ্টৰ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত পোনপটীয়া প্ৰতিযোগিতাত নামিবলৈ বিশাল মূলধন, সুদীৰ্ঘ সময়ৰ প্ৰয়োজন আৰু তাত সফলতাৰ কোনো নিশ্চয়তা নাথাকে।
ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, ৰোডমেপে মূল্য শৃংখলাৰ এনে কিছুমান অংশত শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছে য’ত ভাৰতৰ স্পষ্ট সুবিধা আছে আৰু য’ত চাহিদা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।
১. এডভান্সড পেকেজিং আৰু OSAT
আউটচ’ৰ্চড ছেমিকণ্ডাক্টৰ এচেম্বলি এণ্ড টেষ্ট (OSAT) বুলিলে প্ৰস্তুত কৰা ৱেফাৰসমূহক ব্যৱহাৰোপযোগী চিপলৈ ৰূপান্তৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক বুজায়। চিপলেট, ২.৫ডি ইণ্টিগ্ৰেচন আৰু ৩ডি ষ্টেকিং অন্তৰ্ভুক্ত থকা এডভান্সড পেকেজিং বৰ্তমান চিপৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে আটাইতকেই গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হৈ পৰিছে।
নীতি আয়োগৰ পৰামৰ্শ যে ভাৰতে ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত এডভান্সড পেকেজিং আৰু OSAT ৰ বাবে বিশ্বৰ শীৰ্ষ তিনিখন দেশৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰাৰ লক্ষ্য ল’ব লাগে। ভাৰতৰ হাতত ইতিমধ্যে এক শক্তিশালী ইঞ্জিনিয়াৰিং ভিত্তি, কম উৎপাদন খৰচ আৰু এক বৰ্ধিত ঘৰুৱা চাহিদাৰ ভাণ্ডাৰ আছে। ধোলেৰাত টাটা ইলেক্ট্ৰনিক্স-পাৱাৰচিপ ছেমিকণ্ডাক্টৰ অংশীদাৰিত্ব আৰু ছানন্দত চিজি পাৱাৰৰ OSAT ফেচিলিটিৰ দৰে প্ৰাৰম্ভিক প্ৰকল্পসমূহে এই দিশটোকে সূচাইছে।
২. কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰ: SiC আৰু GaN
চিলিকন কাৰ্বাইড (SiC) আৰু গেলিয়াম নাইট্ৰাইড (GaN) হৈছে ৱাইড-বেণ্ডগ্যাপ ছেমিকণ্ডাক্টৰ যিয়ে চিলিকন চিপতকৈ অধিক তাপমাত্ৰা, অধিক ভল্টেজ আৰু দ্ৰুত চুইচিং গতি চম্ভালিব পাৰে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহৰ বাবে ইহঁত বৈদ্যুতিক বাহন (EV), ৫জি চিষ্টেম, সৌৰ ইনভাৰ্টাৰ, ৰে’লৱে ট্ৰেকচন আৰু প্ৰতিৰক্ষা ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।
ইভি উৎপাদন, নবীকৰণযোগ্য শক্তি, ৫জি সম্প্ৰসাৰণ আৰু প্ৰতিৰক্ষা আধুনিকীকৰণ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে এই চিপসমূহৰ ঘৰুৱা চাহিদা বৃদ্ধি পাব। প্ৰতিবেদনত পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে যে ভাৰতে কেৱল আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰি সমূৰ্ণৰূপে সমৰ্পিত কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰ ফেব্ৰিকেচন ক্ষমতা গঢ়ি তুলিব লাগে।
৩. স্পেচিয়েল্টী এনালগ আৰু মিক্সড-চিগনেল চিপ
প্ৰতিটো ছেমিকণ্ডাক্টৰেই কাটিং-এজ লজিক চিপ হোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই। উদ্যোগিক অটোমেচন, চিকিৎসা সঁজুলি, মটৰ গাড়ীৰ চেন্সৰ, স্মাৰ্ট মিটাৰিং আৰু কৃষিভিত্তিক আইঅ’টি (IoT) এই আটাইবোৰ পৰিপক্ক-ন’ডৰ এনালগ আৰু মিক্সড-চিগনেল চিপৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
এই চিপসমূহে উন্নত প্ৰচেছৰসমূহৰ দৰে চৰ্চা লাভ নকৰিবও পাৰে, কিন্তু উৎপাদন আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে এইবোৰ অপৰিহাৰ্য। ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধিত ঔদ্যোগিক ভেটিয়ে এই খণ্ডত ঘৰুৱা উৎপাদনৰ বাবে এক ব্যৱহাৰিক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে।
৪. ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইন আইপি (IP)
বিশ্বৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইন কৰ্মবাহিনীৰ এক বৃহৎ অংশ ইতিমধ্যে ভাৰততে আছে। কোৱালকম, ইণ্টেল, টেক্সাছ ইনষ্ট্ৰুমেণ্টছ আৰু এআৰএমৰ (ARM) দৰে গোলকীয় কোম্পানীসমূহে বেংগালুৰু, হায়দৰাবাদ আৰু পুনেত ডাঙৰ আৰ এণ্ড ডি (R&D) কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে। অৱশ্যে, এই প্ৰতিভাৰ সৰহভাগেই বিদেশী ফাৰ্মৰ মালিকানাধীন ডিজাইনত কাম কৰে।
প্ৰতিবেদনত সাৰ্বভৌম ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইন ইণ্টেলেক্টুৱেল প্ৰপাৰ্টী (Design IP) অৰ্থাৎ চিপ আৰ্কিটেকচাৰত অধিক বিনিয়োগ কৰিবলৈ আহ্বান জনোৱা হৈছে যাৰ লাইচেঞ্চ আৰু স্বত্ব ভাৰতৰ হাতত থাকিব। ই দেশখনক ছেমিকণ্ডাক্টৰ শৃংখলাৰ সৰ্বোচ্চ মূল্য থকা স্থানলৈ লৈ যাব।
কৌশলৰ পাঁচটা স্তম্ভ
| স্তম্ভ | ভাৰতে কি কৰা প্ৰয়োজন |
| ফ্ৰণ্টিয়াৰ আৰ এণ্ড ডি | ঘৰুৱা ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইন আইপি গঢ়ি তোলা, এডভান্সড নোড গৱেষণাত বিনিয়োগ কৰা আৰু এআই আৰু ৫জি/৬জিৰ বাবে নিজস্ব চিপ আৰ্কিটেকচাৰ প্ৰস্তুত কৰা। |
| নীতি আৰু বিনিয়োগ | এখন ৰাষ্ট্ৰীয় নোডাল এজেন্সীৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ১০ বছৰীয়া পূৰ্বানুমানযোগ্য নীতি আৰু এক বহল উদগনিমূলক ফ্ৰেমৱৰ্ক সৃষ্টি কৰা। |
| উৎপাদন | এডভান্সড পেকেজিং, চিপলেট ইণ্টিগ্ৰেচন, কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰ ফেব আৰু কৌশলগত খণ্ডৰ বাবে সুৰক্ষিত উৎপাদনত গুৰুত্ব দিয়া। |
| মানৱ সম্পদ | টেকনিচিয়ান, অভিযন্তা, পেকেজিং বিশেষজ্ঞ, সামগ্ৰী বিজ্ঞানী আৰু আৰ্কিটেক্টক সামৰি এটা পূৰ্ণাংগ প্ৰতিভাৰ পাইপলাইন গঢ়ি তোলা। |
| অংশীদাৰিত্ব | আমেৰিকা, জাপান, ইউৰোপীয় ইউনিয়ন আৰু সম্পদশালী দেশসমূহৰ সৈতে বিশ্বাসযোগ্য যোগান শৃংখলাৰ মিত্ৰতা শক্তিশালী কৰা। |
এই ফ্ৰেমৱৰ্কৰ গুৰুত্ব ইয়াৰ আন্তঃনিৰ্ভৰশীলতাৰ মাজত নিহিত হৈ আছে। প্ৰতিভা অবিহনে বিনিয়োগ কৰিলে উদ্যোগসমূহ অব্যৱহৃত হৈ থাকিব পাৰে। নীতিগত স্থিৰতা নোহোৱাকৈ কেৱল প্ৰতিভা থাকিলে প্ৰতিভাপ্ৰয়াণ (Brain Drain) ঘটিব পাৰে। ঠিক তেনেদৰে অংশীদাৰিত্ব নোহোৱাকৈ উৎপাদনে যোগানৰ ক্ষেত্ৰত হেঙাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। প্ৰতিবেদনৰ আটাইতকেই শক্তিশালী যুক্তিটো হ’ল ভাৰতে এই স্তম্ভসমূহ এটাৰ পিছত এটাকৈ নহয়, বৰঞ্চ একেলগে বিকশিত কৰিব লাগিব।https://thequantiq.com/as/indian-numbers-game-gdp-growth-government-jobs/
বিত্তীয় যোগান
ছেমিকণ্ডাক্টৰ ফেব্ৰিকেচন বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেছি মূলধন প্ৰধান উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এটা উন্নত ফেব নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ১০ বিলিয়নৰ পৰা ২০ বিলিয়ন ডলাৰ পৰ্যন্ত খৰচ হ’ব পাৰে, কেই বছৰমান সময় লাগিব পাৰে আৰু প্ৰতিযোগিতাত টিকি থাকিবলৈ অহৰহ উন্নীতকৰণৰ প্ৰয়োজন হয়।
সেই কাৰণে, প্ৰতিবেদনত অহা এক দশকত ছেমিকণ্ডাক্টৰ মূল্য শৃংখলাত—য’ত ডিজাইন, ফেব্ৰিকেচন, এডভান্সড পেকেজিং, সামগ্ৰী আৰু সহায়ক আন্তঃগাঁথনি অন্তৰ্ভুক্ত আছে—সামগ্ৰিকভাৱে ১৩৫ বিলিয়নৰ পৰা ১৮০ বিলিয়ন ডলাৰ বিনিয়োগৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।
প্ৰতিবেদনত বিপদাশংকা হ্ৰাস কৰিবলৈ আৰু ব্যক্তিগত মূলধন আকৰ্ষণ কৰিবলৈ ভাৰত চৰকাৰক সৰ্বমুঠ প্ৰয়োজনীয়তাৰ অতি কমেও এক-তৃতীয়াংশ (প্ৰায় ৪৫ ৰ পৰা ৬০ বিলিয়ন ডলাৰ) নিজে এংকৰ কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।
এই পদ্ধতি গোলকীয় উদাহৰণৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ। আমেৰিকাৰ চিপছ এক্ট (CHIPS Act), ইউৰোপীয় চিপছ এক্ট আৰু জাপানৰ টিএছএমচি-লৈ আগবঢ়োৱা সমৰ্থনে দেখুৱায় যে ছেমিকণ্ডাক্টৰ পৰিস্থিতিতন্ত্ৰক সাধাৰণতে ব্যক্তিগত মূলধন অহাৰ আগতে শক্তিশালী চৰকাৰী সমৰ্থনৰ প্ৰয়োজন হয়। প্ৰতিবেদনত এখন স্বায়ত্তশাসিত ৰাষ্ট্ৰীয় ছেমিকণ্ডাক্টৰ নোডাল এজেন্সী গঠনৰ বাবেও যুক্তি দৰ্শানো হৈছে। এই প্ৰতিষ্ঠানিক পৰামৰ্শটো বিত্তীয় পৰামৰ্শটোৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে।
সামগ্ৰী আৰু যোগানৰ বিপদাশংকা
ছেমিকণ্ডাক্টৰ কেৱল চিলিকনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে। ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ বাবে স্পেচিয়েল্টী কেমিকেল, ৰেয়াৰ আৰ্থ এলিমেণ্টছ (Rare Earth Elements), এডভান্সড গেছ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ প্ৰয়োজন হয় যিবোৰ প্ৰায়েই মাত্ৰ কেইখনমান দেশত কেন্দ্ৰীভূত হৈ থাকে।
কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ গেলিয়াম আৰু জাৰ্মেনিয়াম বেছিকৈ চীনত সংসাধন কৰা হয়। কিছুমান মেমৰি চিপ উৎপাদনত ব্যৱহৃত ক’বাল্ট ডেম’ক্ৰেটিক ৰিপাব্লিক অব কংগোত কেন্দ্ৰীভূত। চিলিকন কাৰ্বাইড চাবষ্ট্ৰেটসমূহো দুৰ্লভ উচ্চ-বিশুদ্ধতাৰ ইনপুটৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
গতিকে প্ৰতিবেদনত নেদাৰলেণ্ড, জাপান আৰু আমেৰিকা আদি দেশৰ সৈতে বিশ্বাসযোগ্য অংশীদাৰিত্বৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, বিশেষকৈ সঁজুলি, উন্নত সামগ্ৰী আৰু ডিজাইন টুলছৰ বাবে। সেই অৰ্থত, ছেমিকণ্ডাক্টৰ অংশীদাৰ হিচাপে ভাৰতৰ গ্ৰহণযোগ্যতা কেৱল নীতিগত ঘোষণাৰ ওপৰত নহয়, বৰঞ্চ প্ৰকৃত উৎপাদন ক্ষমতা গঢ়ি তোলাৰ দক্ষতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব।
দ্যা কোৱান্টিক কোৱাণ্টিক মূল্যায়ন
নীতি আয়োগৰ এই প্ৰতিবেদন এখন অতি গম্ভীৰ আৰু উপযোগী কৌশলগত দলিল। ইয়াৰ প্ৰধান শক্তি হ’ল ই স্বীকাৰ কৰে যে ভাৰতে ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰতিটো অংশতে একে ধৰণে জিকিবলৈ চেষ্টা কৰিব নালাগে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, ই এডভান্সড পেকেজিং, কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰ আৰু ডিজাইন আইপিৰ দৰে ক্ষেত্ৰসমূহক চিহ্নিত কৰিছে, য’ত ভাৰতে দীৰ্ঘকালীন শক্তি গঢ়ি তোলাৰ এক উন্নত সুযোগ পাব পাৰে।
বিনিয়োগৰ যুক্তিও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উদাহৰণৰ ওপৰত আধাৰিত। ইয়াৰ পৰিসৰ ডাঙৰ হ’ব পাৰে, কিন্তু অন্য বৃহৎ অৰ্থনীতিসমূহে ছেমিকণ্ডাক্টৰ উন্নয়নক যিদৰে সমৰ্থন কৰিছে, তাৰ সৈতে এয়া সংগতিপূৰ্ণ। আটাইতকেই গুৰুত্বপূৰ্ণ অমীমাংসিত প্ৰশ্নটো হ’ল প্ৰতিষ্ঠানিক ধাৰাবাহিকতা। এখন স্থায়ী ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থা আৰু সুস্থিৰ নীতি অবিহনে এটা সুপৰিকল্পিত ৰোডমেপেও নিজৰ গতি হেৰুৱাই পেলাব পাৰে।
উত্তৰ-পূব ভাৰত এতিয়া আৰু কেৱল নিষ্ক্ৰিয় নিৰীক্ষক হৈ থকা নাই; অসমৰ জাগীৰোডত স্থাপন হ’বলগীয়া টাটা ছেমিকণ্ডাক্টৰ ফেচিলিটিৰ (Assembly and Test Facility) জৰিয়তে আমাৰ অঞ্চলটো এতিয়া গোলকীয় মূল্য শৃংখলাৰ পোনপটীয়া অংশীদাৰ হৈ পৰিছে। এই বৃহৎ প্ৰকল্পটোৱে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক বিশ্বৰ মাইক্ৰ’ইলেক্ট্ৰনিক্স মানচিত্ৰত এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ স্থান দিছে। অনাগত সময়ত শক্তি-সংলগ্ন ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ, আঞ্চলিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহত বিশেষ অভিযান্ত্ৰিক পাঠ্যক্ৰম আৰু লজিষ্টিকছ তথা কেঁচামালৰ এক থলুৱা যোগান ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ পৰিসৰ আৰু বৃদ্ধি পাব। এই মূল ঔদ্যোগিক সম্পদটোক কেন্দ্ৰ কৰি অঞ্চলটোৰ দীৰ্ঘকালীন সফলতা সক্ৰিয় চৰকাৰী আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক পৰিকল্পনাৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰিব।
উত্তৰ-পূবে কেনেকৈ প্ৰতিভা বিকাশ, পেকেজিং, সামগ্ৰী আৰু শক্তি-সংলগ্ন উৎপাদনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰে, তাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দি ‘দ্যা কোৱাণ্টিক’-এ ছেমিকণ্ডাক্টৰ নীতিৰ প্ৰতিটো খোজ নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ কৰি যাব।https://thequantiq.com/as/ai-economy-indian-rupee-capital-flows/
সঘনাই সোধা প্ৰশ্নসমূহ (FAQ)
১. নীতি আয়োগৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰতিবেদনখন কি?
‘ফিউচাৰ অব ইণ্ডিয়াজ ছেমিকণ্ডাক্টৰ ইণ্ডাষ্ট্ৰী’ ৩০ মে’, ২০২৬ ত নীতি আয়োগৰ ফ্ৰণ্টিয়াৰ টেক হাবে প্ৰকাশ কৰিছিল। এয়া হৈছে ডিজাইন, ফেব্ৰিকেচন, পেকেজিং, প্ৰতিভা, সামগ্ৰী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অংশীদাৰিত্ব সামৰি ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্ট পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ এক ১০ বছৰীয়া ৰোডমেপ।
২. ভাৰতে কিয় ইয়াৰ সৰহভাগ ছেমিকণ্ডাক্টৰ আমদানি কৰে?
ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ উৎপাদন ভেটি এতিয়াও প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত আছে। বহু বছৰ ধৰি দেশখনে উৎপাদনতকৈ ডিজাইন সেৱাতহে বেছি গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে গোলকীয় ফেব্ৰিকেচন টাইৱান, দক্ষিণ কোৰিয়া, আমেৰিকা আৰু পূব এছিয়াৰ কিছু অংশত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছিল।
৩. এডভান্সড পেকেজিং কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
এডভান্সড পেকেজিং হৈছে এনে এক ক্ষেত্ৰ য’ত এআই চিপ আৰু অন্যান্য জটিল প্ৰচেছৰসমূহৰ কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা হয়। ইয়াত আগশাৰীৰ ফেব্ৰিকেচনতকৈ কম মূলধনৰ প্ৰয়োজন হয়, যাৰ বাবে এয়া ভাৰতৰ বাবে এক ব্যৱহাৰিক প্ৰৱেশ পথ।
৪. SiC আৰু GaN ছেমিকণ্ডাক্টৰ কি?
SiC আৰু GaN হৈছে ৱাইড-বেণ্ডগ্যাপ কম্পাউণ্ড ছেমিকণ্ডাক্টৰ যিয়ে উচ্চ ভল্টেজ, তাপ আৰু চুইচিং গতি সহ্য কৰিব পাৰে। এইবোৰ ইভি, ৫জি চিষ্টেম, নবীকৰণযোগ্য শক্তি আৰু প্ৰতিৰক্ষা ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
Strategic Intelligence & Primary Sources
- Official Policy Document: Future of India’s Semiconductor Industry (Published May 2026)
- Issuing Authority: NITI Aayog, Frontier Tech Hub, Government of India
- Direct Data Access: Download Official NITI Aayog Roadmap (PDF)
